کد خبر: ۵۶۴۵
تاریخ انتشار: ۰۵ خرداد ۱۳۹۸ - ۱۵:۵۱
سرویس سیاسی:
دوم خرداد قبل از اقبال، با مجموعه شعارها و خواسته های آن بر طریق آرمان ها سیر می کرد، اما ایده ال اصلاح طلبی با یک مسئله ولی با دو واقعیت متفاوت روبرو بود. نخست اصلاح طلبانی که ایدئولوژی و چارچوب اصلاحات را پیگیری، تبلیغ و پیشه کرده بودند که عمدتا در لایه های دانشگاه، هنر، رسانه و قلم، پویا و حاضر بودند و مطالبات اصلاح طلبی از جمله فراخواندن جامعه به سمت فعالیت های مدنی، روشنگری برای قانون مداری، نقد پیوسته و مداوم، بر دوش این گروهها قرار داشت. در نقطه به ظاهر همراه اما در واقع، مقابل این بخش، بدنه تصمیم گیرنده ها و سیاستگذران بودند که اکثر آنها چهره های امتحان پس داده دهه شصت و یا اقتصادی های دولت موسوم به سازندگی بودند. در ادامه گروه ها و انجمن هایی که حتی کوچکترین سابقه مطالبه گری برای جامعه نداشتند نیز بواسطه موج ایجاد شده در فضای سیاسی کشور، جذب چنین رخداد سیاسی شده و در ادامه نیز از جریان اصلاح طلبی که هزینه سیاسی آن توسط جوانان، دانشحویان و زنان پرداخته می شد، سهم خواهی کردند.
"خبر نورآباد"  سرویس سیاسی:فرزاد نظری_ گفتمان اصلاح طلبی (reformism ) برای  ایجاد تحولاتی در حوزه های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی با تغییرات در قانون و سیاست ها برای رسیدن به توسعه پایدار است. هر چند مفاهیم اصلاح طلبی در  میان ملت ها به خاطر شرایط خاص، متفاوت است اما روی هم رفته در برهه های گوناگونی از تاریخ،  نهضت های اصلاح طلبی در کشور ایران همواره وجود داشته و بر جامعه  نیز اثراتی گذاشته است. چیزی که اکنون در این مقال مدنظر است، نقد و بررسی نیست بلکه، مورد اشاره قرار دادن دوم خرداد بعنوان یک رخداد تاریخی موثر در فرهنگ سیاسی دو دهه اخیر  کشور ایران است. آنچه این روز را متمایز می کند، تحولات و اتفاقات پس از آن نیست، بلکه این رخداد سیاسی-اجتماعی سبب بیان نیازها، برنامه ها و خواسته های مردم بخصوص جوانان، دانشجویان و زنان که عموما منتظر طلوع مدنیت و قانون گرایی( legalism) ، توسعه سیاسی( political development )، آزادی فعالیت های سیاسی در قالب احزاب، شایسته سالاری( meritocracy )و تقویت نهادهای مردمی بودند، گردید. انتظار برای درخشش روزهای اصلاح طلبی چندان طولانی نبود و آنچه مورد طلب نبود در ابتدای دولت موسوم به اصلاحات آشکار گردید.

 تسخیر ارکان سیاستگذار ( policy-maker) تصمیم گیرنده (decision-maker   )اقتصادی دولت توسط کارگزاران دولت موسوم به سازندگی با دارا بودن تورم بالای چهل درصد دهه هفتاد خورشیدی در کارنامه خویش(مغایرت داشتن با خواسته شایسته سالاری)، انتصاب درصد زیادی از وزرای دولت اصلاحات از سه استان مرکزی(مغایرت با تمرکز زدایی)، داشتن نقش زیاد چهره های امتحان پس داده دهه شصت (مغایرت با پیمان شفافیت) در دولت برخاسته از دوم خرداد عملا حکایت از روزهای خوبی برای جریان اصلاح طلبی نداشت.

 دوم خرداد قبل از اقبال، با مجموعه شعارها و خواسته های آن بر طریق آرمان ها سیر می کرد، اما ایده ال اصلاح طلبی با یک مسئله ولی با دو واقعیت متفاوت روبرو بود. نخست اصلاح طلبانی که ایدئولوژی و چارچوب اصلاحات را پیگیری، تبلیغ و پیشه کرده بودند که عمدتا در لایه های دانشگاه، هنر، رسانه و قلم، پویا و حاضر بودند و مطالبات اصلاح طلبی از جمله فراخواندن جامعه به سمت فعالیت های مدنی، روشنگری برای قانون مداری، نقد پیوسته و مداوم، بر دوش این گروهها قرار داشت. در نقطه به ظاهر همراه اما در واقع، مقابل این بخش،  بدنه تصمیم گیرنده ها و سیاستگذران بودند که اکثر آنها چهره های امتحان پس داده دهه شصت و یا اقتصادی های دولت موسوم به سازندگی  بودند. در ادامه گروه ها و انجمن هایی که حتی کوچکترین سابقه مطالبه گری برای جامعه نداشتند نیز بواسطه موج ایجاد شده در فضای سیاسی کشور، جذب چنین رخداد سیاسی شده و در ادامه نیز از جریان اصلاح طلبی که هزینه سیاسی آن توسط جوانان، دانشحویان و زنان پرداخته می شد، سهم خواهی کردند.
این که بگوییم طیف های سیاسی به اصطلاح اصلاح طلب قادر به اجرای شعارهای بزرگ خود نبودند، چندان قضاوت اشتباهی نیست. چون:
اول. کارنامه بسیاری از صاحبان امر و تصمیم دولت اصلاحات، با شعارها و خواسته های دوم خرداد تناقض داشت. هر چند برای توجیه گری این واقعیت، بحث "تحول "را پیش کشیده می شد.
دوم. برنامه های اقتصادی مورد انتظار از دولت اصلاحات مانند: کاهش حجم و بدنه دولت در جهت کاهش هزینه های دولت، عبور از اقتصاد دولتی، قرار دادن بانکها در مسیر خدمت رسانی به تولید و تولید کننده با تیم اقتصادی بسته شده برای دولت پس از دوم خرداد،  متضاد و ناهمگون بود.

سوم. هدف گذاری جدید و نوینی در همه ابعاد به چشم نمی خورد و عملا به جز در آغاز راه جریان اصلاح طلبی که شاهد درخشش حوزه هنر و رسانه بودیم، تعریفی عینی و بالفعل از اصلاحات نمایان نشد.

چهارم. خارج کردن جوانان از میدان تصمیم گیری ها، سیاست گذاری ها و قناعت رئیس دولت به همان چهره های همیشه وزیر و همیشه استاندار، خبر از نداشتن برنامه جدی برای تغییر و اصلاحات داشت و امروزه نیز با پوست اندازی نکردن چنین جریانی، شاهد اضمحلال اصلاحات در امیدها و یادها هستیم.

 اما زمانی که اصلاحات به خوبی پیش نمی رفت، آیا صاحبان آرای دوم خرداد به دانش رجوع کردند یا در لابلای سروصداهای تبلیغاتی و درگیر شدن با حاشیه ها، در جهت عکس اصلاحات حرکت کردند؟

پاسخ را نتایج نشان می دهد. علم و دانش بسان ابزاری مطمئن در دستان مدیران، سیاستگذاران و تصمیم گیرندگان است. در کدام یک از مثالها و دستاوردهای زیر ، از دانش بهره برداری واقعی شد.
الف. آموزش اساسی ترین نیاز کشور برای تربیت نیروی انسانی در جهت توسعه است و طبق قانون اساسی کشور، آموزش افراد رایگان است. اما راه اندازی مدارس غیرانتفاعی از دوره دولت سازندگی نه تنها رد نشد، بلکه تقویت و پر شاخ و برگ تر شد و عملا امروز در امر آموزش، نهادینه شدن تبعیض های گوناگون آموزشی و  حاکم شدن اتمسفر تست و  کتاب های کمک درسی، جای  نشاط و طراوت در مدارس تنگ شده است.
ب. روند بنگاه داری بانک ها در دوره سیاستگذاری ها پولی و بانکی دولت اصلاح طلب شکل جدید تری گرفت و بانک ها علاوه بر سرمایه گذاری در املاک به سمت شرکت داری نیز گرایش پیدا کردند.
ج. سیاست عجیبی که در دوره اصلاح طلبی رخ داد، ترغیب مردم به خرید ماشین های کارخانه های خودرو سازی وابسته به دولت با اعطای مشوق هایی چون تسهیلات بانکی بود که در نوع خود یک تحول به شمار می آمد و فرد در ازای یک پیش پرداخت ناچیز صاحب خودرو می شد و متعاقب آن افزایش تعداد خودروها در جاده های کم عرض و ناایمن و افزایش صعودی تلفات ناشی از رانندگی بود.
د. بسته شدن فضای کسب و کار بخش خصوصی با ورود شرکت های دولتی به عرصه های اقتصادی. دولتی که مدعی اصلاح طلبی بود در حداقل ترین ها می توانست برای کاهش بدنه متورم دولت و کم کردن هزینه های خود، تکلیف این شرکت ها را روشن کند، ولی این معظل تاکنون لاینحل باقی مانده است.

در مجموع گفتمان اصلاح طلبی و ایجاد تغییر با روش اصلاح کردن قوانین، سیاست ها و روش ها است و چیزی که با جمع بندی عملکرد این جریان و گروههای سیاسی مشاهده شد، خارج از گفتمان اصلاحات بود و در سال های اخیر از یک گفتمان( discourse ) به یک ابزار( instrument ) انتخاباتی تنزل پیدا کرده است.
مطالب مرتبط
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
نظرشما
نام:
ایمیل:
با وارد کردن ایمیل، انتشار یا عدم انتشار این نظر به صورت خودکار اطلاع داده خواهد شد.
* نظر: