کد خبر: ۵۵۰۵
تاریخ انتشار: ۰۲ اسفند ۱۳۹۷ - ۱۷:۵۴
سرویس اجتماعی
برای آن که واژگان اصیل لری در عصر فعلی زنده بماند بر آن آمدیم تا به بهانه روز جهانی زبان مادری با شروع یک داستان نویسی خیالی تعدادی از واژگان قدیمی را گرد هم آوریم و در اختیار شما قرار بدهیم. با خواندن این داستان شاید خیلی از واژگان برای شما تازگی داشته باشد و هر چه این واژه ها نا آشنا باشد یعنی همان اندازه از زبان مادری فاصله گرفته ایم.
"خبر نورآباد"سرویس اجتماعی:روز ۲۱ فوریه از طرف یونسکو به عنوان روز جهانی زبان مادری نامگذاری شده‌است. نامگذاری این روز در کنفرانس عمومی یونسکو در سال ۱۹۹۹ به منظور کمک به تنوع زبانی و فرهنگی انجام شده‌است. مجمع عمومی سازمان ملل متحد نیز به دلیل اهمیت زیاد آن، سال ۲۰۰۸ را سال جهانی زبان‌ها اعلام کرد.
به بهانه روز زبان مادری به قلم اصغر پارسایی:آدمی وقتی سِرِلی، تیَه ش، من دنیا ایشکُفه، و زَبون دَیش، در آینده صحبت ایکرد.
از هم اُوسو که مِن کُله پیت، یه بند هشت طرح هشتی ایپیتَنادِن دور مچ پاش تا سَر کولِش که کمترین نِخِشت وَش دَرنَیاه دَی همه کاره ش وَیبی.
یَواش یَواش گَبُرَک وَیبو، تا وقتی کَمَر بِگِرِه دَلیکِش بِدِن وَ بَهلِشت،تا روزی که وَ شیر وانَگِرُفتِنشِه دَبان تشریف داره، مِن عالم بچه ای وقتی ایِخو چَمپِل کنه اِنکَه ایزَنِه.
اوایل خَردَنِش هَل و پَل ایکٌنِه وٌ آسیِوش همه ی چی ای یَرِه هر روز ایِخوُ کُوکٌو بریزی وَ حَلقِش.
دَی لالایی سیش اِیگو،مَتیل سیش تعریف اِیکُنِه، ای وسط طِفله کِه رفته رفته و زونِ دی گَپ ایِزَنِه.
دَه بعدش یاد اِیگِرِه پاپِلیچَه کُنِه، نُزگَه بِزَنِه،سرما بِزَنِش مٌفکَه بِزَنِه،اینگَل همه ش بعد وَ پا گروفتَنِه.
وقتی زَبون وا کِه سی هر کم زیادی کورَه ایزَنِه، زِلَیلویی راه اِیندازِه،تا ریتَک وابو، سی توجیه اطوارِش یاد ایگِرِه کِسیلَه بُوافِه.

مِثه گُندُر  کمین اِیکُنِه سی چیَل خَش،وَ هُور چی مِن هونَه بوٌ وَرتَنافِش نیزَنِه، یَه مرغی سی یَه خَلقی ایرَوِه مِن حَلقی، اِیقَه خَردِه که گَنارو وَیبو،سِپین وَیبو.

جِغلَه جَبار وَیبو،میْ یَلِش بیر، یَه تیْلی سی خوٌش پیدا اِیکُنِه،خِر مردمهَ ایگِرِه ،خَلَقی چاق ایَکُنِه، یَه وُلا ایبینی مردُم کَهنِسِن وَری سَر بَوُشْ، زَن کلونتَر هم غوف ایده وٌ حریف ایطَلَبِه.

وَ یادش ایرَوِه خوُشَه یَشْو ایکِه، یَلَه ویبوُ کِر بُغاری هوُگایی جا کَمشِه،فِرمون وَش ایدِن ویلا خَهسَه  ایگوُ زِکسِ وانَبو.

ایسونِه که ایگون و چاه دراومَه اُفتاس وَ چُمبَه، دَی که همه ی فیسِش سی کُر بی و دَهسِش شو وُ روز کروهکَه ایزَنِه،سِقدَه ایزَنِش،تیکار کُر انگشت نماش کرده، بوُش هَم مُنگَه ایزَنه، جگرِش وَر پِرزِس، سَر سُفره تُزِق ایکٌنِه، ایبال وُ اوبال وَ دیمِش تا جیتالِش بیا مِن دَهسِه بوٌ.

دَه وَقتِشه یه کِلاک دُولویی بِندازی دَم پاش، تا یَه چی ده وَهرِواندِه شَری چاق کُنِه، آخوُ دونی چِنه کَلَه ش پیغَه مِنش وَ جای مَغز، یا سَرش مِن تَه وی زَه یا کِرمِنج ایکوُنِه وِل ایگَردِه،هیمَدَت کنی تِر کار هم نیگَردِه.
بوُ هم پارِمَن وابی،کُر هنی مِن فکر نیفهَ ی تمبون خوشِه،دَهسَنگِری سی ای فامیلِه، گِندی هم من جومَه ش نیزَنِه، سوُرت ایا و یه چو هیمه ای نیزَنِه مِن بُغاری، وَ زبون صد دارَه کِلغَه ایکُنِه، انگار همیشه زیر خُلمَر بیده، لُک ایزنه دایم، هٌمسا کِچَه زنیشَ ایکوُنِه، چای دم کِردَنش انگار اُوزِپی، زَمندِه ایگو چَفکی م درد ایکوُنِه، چای مِن بُتِش ویبو مِث زِرَنو، یه تَشتَک چِنگال بال کٌمشَه خَوَر نیکٌنه، کُمِش مَشکولیَه سی خوُش، کُر همیشه کِرخوسِ، مازَش پِلپلینِه، وتَه نُزل نداره ای بشر،البته ناکُومی ای رفتارش، جومه ش تمام مَنتیگُل، یه تیلَپ معرفت هم نداره،عاشق غَیغاچِ،دندونش هم کُول وابیده، از بَس قند کٌرچَنادِه.

رفتارش لیم، سر سفره لُفکَه ایزَنِه،مِن جَر هم تِروو کِه بای یه تُنگُری چاربهسِش وَایریچِه، لٌنگ لَوس شِگِردشه، وقتی سیر وَیبو جَمبازَه ش شروع وَیبو.
 
همه چینَه کِورَک دونِه، تَی بوش که نشَهسِه سِکِلی وش ایزنِه، یه لیلَوشت شعوری هیباش رد وانبیدِه، یا توشَه گِلی ش وابیده یا پُلغَمه کِرده.

ایشَهه و ساق و سُمبِش لَگدَرَه خورد کنی، اما چی که هِسی بِرشمون زَدشِه،سر صبح تا چاس چای ایخَرِه تا توشه گِلی ش وابو. اگر یه چی وگیرش نیا بِخَرش چِفتِر ایکُنه.

پَس بَرَک هم داره سی کشک، فِهلو بازی داره پای کار، تنها هنرش پَلمچِ ، همه چینَه نِکار ایزَنه، یه پَریکَه ی هم جا وَجا نیکُنِه.
البته دوره شِ دایی، استاد قدیم گفت:
 نَکرده کار نبَر پای کار
ایِخرِه نونَلَه و نیکُنِه کار
 لازمه جونَل یَه تَکونی وَ خُشو بِدِن تا وَشَو نَگفتِنه خاگَلِت سرد وانَبو.
برای آن که واژگان اصیل لری در عصر فعلی زنده بماند بر آن آمدیم تا به بهانه روز جهانی زبان مادری با شروع یک داستان نویسی خیالی تعدادی از واژگان قدیمی را گرد هم آوریم و در اختیار شما قرار بدهیم.
با خواندن این داستان شاید خیلی از واژگان برای شما تازگی داشته باشد و هر چه این واژه ها نا آشنا باشد یعنی همان اندازه از زبان مادری فاصله گرفته ایم.
همواره پایگاه تحلیلی و خبری ممسنی رستم موسوم به خبر نورآباد برای ترویج و حفظ آثار و سنن اقوام این سرزمین به انتشار آداب و رسوم و پیشینه ی فرهنگ غنی پرداخته است.
امید است که مخاطبان با به اشتراک گذاشتن داستان های این چنینی به زنده ماندن زبان مادری کمک کنند.
متاسفانه در هجوم فرهنگی بعضی از خانواده ها شاهد هستیم که کودکان را از فراگیری زبان مادری دور می سازند که این نه تنها نمی تواند پیشرفتی را در زندگی اجتماعی افراد بوجود آورد بلکه از تمدن و توانایی دانستن یک زبان بیشتر محروم می شود
زبان مادری را پاس بداریم
حفظ زبان مادری
مطالب مرتبط
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
نظرشما
نام:
ایمیل:
با وارد کردن ایمیل، انتشار یا عدم انتشار این نظر به صورت خودکار اطلاع داده خواهد شد.
* نظر: